fbpx

Czym są programy CAT

CAT

Czym są programy CAT – computer aided translation. Jak działają, jak pomagają tłumaczom oraz jakie są najpopularniejsze na rynku?

Ten artykuł powstał na bazie 11 wydania mailingu Akademii Tłumacza, na prośbę jednego z czytelników. Też możesz uczyć się o pracy niezależnego tłumacza, i proponować własne tematy. Dołącz poniżej.

Dołącz do newslettera, aby otrzymywać więcej takich informacji

Spis treści

Czym są programy CAT?

Programy CAT (Computer Assisted Translation) nie mają tak naprawdę nic wspólnego z kotami, niestety 😔

Znane też jako computer-aided translation, są one koniecznymi narzędziami profesjonalnych tłumaczy i biur tłumaczeń, ponieważ poprawiają jakość, spójność terminologiczną i przyśpieszają projekty.

Narzędzia CAT pozwalają tłumaczom przyspieszyć proces przekształcania języka źródłowego w docelowy. Ten rodzaj technologii wspomagającej jest podobny do procesorów tekstu, takich jak Google Docs, które sugerują alternatywną pisownię lub sygnalizują błędy gramatyczne, lub do LinkedIn, automatycznie dodającego możliwe odpowiedzi do ekranu odpowiedzi.

Tłumacząc pliki HTML, strony internetowe czy interfejsy aplikacji, ale także, praktycznie każdy dłuższy tekst opłaca się używać programów CAT. Często są one mylone z MT (machine translation), czyli automatycznym komputerowym tłumaczeniem – Google Tłumacz, DeepL i inne. Nie jest to jednak to samo oprogramowanie.

CAT

Photo by Isabella and Zsa Fischer on Unsplash

Krótko mówiąc programy CAT to taki pamiętliwy Word na sterydach 💪, automatycznie sprawdzający poprawność tekstu. Dlatego, że działają one na podstawie schematu:

  1. Zbieranie danych z pliku wejściowego
  2. Dzielenie tekstu na segmenty (zdania, wiersze, komórki)
  3. Automatyczne tłumaczenie segmentów zawierających proste, replikowalne dane (liczby, znaki itp.) 
  4. Automatyczne tłumaczenie segmentów zapisanych wcześniej w pamięci tłumaczeniowej (opcjonalna funkcja – powtórzenia)
  5. CAT może przygotować komputerowe tłumaczenie, które wymaga później akceptacji tłumacza
Przykład segmentacji

Przykład segmentacji i propozycji tłumaczenia maszynowego w programie Smartcat

Schemat ten otwiera szerokie pole do usprawnienia i przyśpieszenia procesu tłumaczeniowego, szczególnie przy plikach z dziedziny, w której się specjalizujemy, lub plików z dużą ilością powtarzającego się tekstu 😎

Na przykład polityki prywatności, regulaminy, ustawy, tłumaczenia medyczne, prawnicze – często zawierają te same formuły i frazy. Powtarzają się też one wielokrotnie.

Dzięki programom CAT wystarczy przetłumaczyć je tylko raz. Jeśli mamy je już zapisane w pamięci tłumaczeniowej, może się okazać, że połowa naszego tekstu zostanie wstępnie przetłumaczona, na podstawie wcześniejszych tłumaczeń, a nam zostanie sama weryfikacja i ew. korekta.

Najważniejsze funkcje programów CAT

🗄️ Pamięć tłumaczeniowa

Inaczej TM – translation memory. TM zapisuje i przechowuje wcześniej wygenerowane tłumaczenia w bazie danych i przywołuje je w momencie tłumaczenia pasującego segmentu. Jest to w zasadzie baza danych, Twoja lub również innych tłumaczy, z którymi współpracujesz. Na przykład biura tłumaczeń dysponują wielkimi bazami danych dotyczącymi tekstów prawniczych czy medycznych. Pozwala to tłumaczom w łatwy sposób wybierać frazy, które zostały już przetłumaczone, w ramach różnych projektów.

Tłumacz musi ocenić, czy przywołane zdania z pamięci tłumaczeniowej pasują do kontekstu nowego tłumaczenia 🤔 Co ważne, pamięć tłumaczeniowa działa również cross-file, czyli tłumaczenie danego segmentu, pojawi się we wszystkich plikach, w danym projekcie.

Powtórzenia i fuzzy matches

Takie same segmenty jak ten, który pojawił się wcześniej w tekście, to powtórzenia. Segmenty w dużym stopniu do niego podobne to fuzzy matches.

Programy CAT posiadają opcję automatycznego wypełniania danego segmentu. Właśnie wtedy gdy trafią, na powtórzenia.

Przykład:

Tłumaczymy katalog, gdzie nazwy produktów nie różnią się za wiele. Numer i jakieś oznaczenia. W przypadku gdy mamy ich kilkadziesiąt lub kilkaset, pisanie ich ręcznie może przyprawić o ból głowy. Dzięki programom CAT ograniczymy się do pierwszego wystąpienia danej frazy. Wszystkie kolejne zostaną w okamgnieniu dopasowane do tego co wprowadziliśmy. Dzięki innym funkcjom możemy być pewni, że tłumaczenie będzie spójne i zachowamy oryginalny wygląd nazw produktów.

🗒️ Glosariusz/baza terminologiczna

To lista terminologii branżowej i/lub specyficznej dla danej firmy. Odnosi się do listy terminów i definicji w konkretnym projekcie, którą można wyodrębnić z tekstu głównego. Wyjaśnia ona, co oznaczają dane terminy, jak je tłumaczyć i czy w ogóle je tłumaczyć, np. nazwy marek, produktów, skróty i terminologia branżowa.

Jeśli dysponujemy już taką listą, składającą się z terminów i ich tłumaczenia, wystarczy wgrać ją do programu. Przy następnym wystąpieniu danego terminu, wyświetli nam się przypomnienie, że dany termin należy tłumaczyć w zapisany wcześniej sposób.

Bazy terminologiczne zapewniają, że nawet jeśli te tłumaczenia są wykonywane przez różne osoby, otrzymamy spójne tłumaczenie. Co ciekawe, różne pamięci tłumaczeniowe i glosariusze można zakupić i to za niemałe pieniądze 💸

Całe pamięci tłumaczeniowe i glosariusze, możemy zapisać sobie w prywatnej bazie danych i z biegiem czasu naprawdę ułatwimy sobie tłumaczenia.

☑️ Sprawdzanie jakości

Błędy zdarzają się najlepszym z nas. Narzędzia kontroli jakości (QA) automatycznie sprawdzają, czy w tekście nie ma powtórzeń, dodatkowych spacji między słowami lub innych literówek, które mogą pojawić się w trakcie procesu tłumaczenia. 

Moduły QA wykrywają:

  • niespójności, 
  • zmianę liczby lub treści adresów e-mail, lub adresów URL, 
  • różne nawiasy lub liczby, 
  • niespójny HTML
  • identyczny tekst 
  • różne tłumaczenia dla podobnych segmentów
  • kropki, wykrzykniki itd.

Do tego warto dodać sobie wtyczki sprawdzające pisownie jak Language Tool czy Grammarly i nic już nam nie umknie.

🏆 Korzyści z zastosowania narzędzi CAT

Spójność

Jeśli tłumaczymy, kilkanaście plików w jednym projekcie, musimy się upewnić, że terminy będą tak samo przetłumaczone. Tutaj załatwiamy wszystkie za jednym razem, jeśli segmenty są w 100% takie same. Mamy również podpowiedzi, gdy korzystamy z funckcji zarządzania terminologią.

Szybkość: 

Jesteśmy w stanie dużo szybciej przetłumaczyć dany plik, co przekłada się na wyższe zarobki i więcej czasu wolnego. win-win 🌴

Jakość: 

Im więcej kontekstu mamy, tym wyższej jakości tłumaczenia możemy dostarczyć. Pamięć tłumaczeniowa, glosariusz dostarczają kontekstu opisowego. Czasami można jeszcze spotkać się ze zrzutami ekranu jako kontekst wizualny, w przypadku gdy klient zleca nam pracę w jego narzędziu/portalu CAT.

Zachowanie formatowania pliku wejściowego

Można sobie wyobrazić tłumaczenie pliku w Wordzie, nie daj boże skonwertowanego z PDF, gdzie jedno przesunięcie pliku, psuje nam cały układ. 

mem Word

Redditor: Breaking UE Laws on Reddit

Dzięki programom CAT zachowujemy oryginalny wygląd i formatowanie pliku, wliczając w to pogrubienia, kursywy, hiperłącza, tytułu i podtytuły.

Po przygotowanym tłumaczeniu następuje eksport tłumaczenia. Program CAT podmienia tekst źródłowy na tekst docelowy, zachowując formatowanie.

Programy CAT w skrócie

  • krótszy czas przygotowania tłumaczenia
  • niższa cena tłumaczenia
  • spójność
  • dokładność tłumaczenia
  • podpowiedzi, odnośnie kolejnych fragmentów tekstu
  • jednolita terminologia
  • zachowanie formatowania pliku wejściowego

Najpopularniejsze Caty

Najpopularniejszy, najdroższy i trudny w nauce. Plusem jest zapisywanie wszystkiego na naszym komputerze, dobre dla tłumaczy przysięgłych. Minusem koszt i wymagany czas na naukę (nie obejdzie się tutaj bez filmów na YT czy kursów). Na rynku od 25 lat. Ma swoje formaty plików.

Plusy

Minusy

Najbardziej popularny – ułatwiona wymiana informacji

Wysoka cena

Stosowane przez biura tłumaczeń

Stroma krzywa uczenia się z powodu skomplikowanego interfejsu

trados
Źródło: LSP Software

Jeden z najbardziej znanych programów, oferuje podobne funkcje co SDL, średnio lubiany wśród tłumaczy, bardzo lubiany wśród zagranicznych biur tłumaczy.

Plusy

Minusy

Możliwość podejrzenia tłumaczeń na żywo, w dokumencie

Działa tylko na Windows

Wzory tłumaczeń dokumentów

Wymaga podłączenia do serwisu MemoQ

 

Wysoka cena w stosunku do jakości

memoQ
Źródło: Redokun

Plusy

Minusy

Praktycznie zerowa wiedz potrzebna do obsługi programu

Stary wygląd

Organizacja plików jak na dysku Google

Wyświetlanie segmentów na kilku różnych stronach, przez co często trzeba wracać do poprzednich

Opcja wstępnego tłumaczenia plików na podstawie różnych baz danych

 

Możliwość wgrania obrazów jako 

 
Źródło: Redokun

Plusy

Minusy

prosty interfejs i można się go nauczyć w 10 minut

Nie wszystkie opcje są dostępne

zintegrowana platforma do znajdowania klientów, płatności itd. (mały digital marketplace)

Przy większej ilości plików trudne zarządzanie TM

darmowy (rozpoznawanie tekstu ze zdjęć i lepsze tłumaczenia maszynowe płatne)

 
Smartcat
Źródło: Redokun

Transifex

Plusy

Minusy

Stworzony z myślą o tłumaczeniu aplikacji. Super zintegrowany z GitHub

Mniejsze zastosowanie przy innych rodzajach pliku niż software

Niska cena

Nie wszystkie opcje są dostęne

Możliwość urządzenia głosowania – gdzie tłumacze decydują wspólnie nad poprawnym tłumaczeniem

Na początku stworzony tylko w celach lokalizacji oprogramowania

Transifex
Źródło: Redokun

Plusy

Minusy

Darmowy, ale Twoje tłumaczenia są przekazywane do bazy danych pamięci tłumaczeń Crowdin

Stworzony głównie do lokalizacji oprogramowania

Oparty o przechowywanie plików w chmurze

Darmowy, ale Twoje tłumaczenia są przekazywane do bazy danych pamięci tłumaczeń Crowdin

Integracja z GitHub, Play Store, Azure itp.

 
Crowdin
Źródło: Redokun

Plusy

Minusy

Darmowy

Archaiczny wygląd

Obsługuje ponad 30 formatów plików

Brakuje dużej ilości funkcji

Program open-source

 

Możliwość modyfikacji narzędzia, na podstawie potrzeb tłumacza

 
Omega T
Źródło: Redokun

Plusy

Minusy

Nakładka do Worda

Archaiczny wygląd

Niska cena, opcja darmowego oprogramowania Wordfast Free

Skomplikowana instalacja

Nieograniczona liczba pamięci tłumaczeniowych i glosariuszy

Producent twierdzi, że jest kompatybilny z formatami SDL Trados – tłumaczom zdarzają się z tym często problemy

Wordfast
Źródło: Redokun

Plusy

Minusy

Bardzo łatwa obsługa, nie wymaga długiego szkolenia

Archaiczny wygląd

Aplikacja mobilna

Częste problemy z QA

Niska cena

 
Memsource
Źródło: Redokun

Obojętnie, który program CAT wybierzesz, musisz wiedzieć, że nie jesteś skazany na jedno narzędzie. Możesz korzystać z wielu. Dzięki takim programom zapewniamy pliki o stałej, wysokiej jakości. 

Wcześniej niemożliwe funkcje, dokładność i zapewnianie zgodności z wytycznymi klienta zapewniają programom CAT stałą pozycję w arsenale narzędzi tłumacza.

Dołącz do newslettera, aby otrzymywać więcej takich informacji
  • Komentarze

Dodaj komentarz

© 2021 Akademia Tłumacza